کتاب تاریخ علم ادیان

نوشته شده در

تاریخ ادیان، «history-of-religions» تألیف علی‌اصغر حکمت، بررسی بی‌طرفانه وجوه مشابهت و مباينت در ادیان مختلف است. در این مجموعه تمام مرحله‌های تمدن و فرهنگ؛ چون انديشه‌های باطنی و عاطفه‌های نفسانی اقوام انسانی در تاريخ زندگی بشر با صورت خاص منطقه‌ای، مورد بررسی قرار داده است

تاريخ علم اديان «religions history-of-»
«الملل والنحل»

تاریخ علم تاریخ ادیان «religions-history-of» و یا «comparative-religions» به اصطلاح امروز عبارت است از مطالعه و پژوهشی بی‌طرفانه با روشی منظم و علمی در ادیان مختلف بشر و تعيين وجوه مشابهت و مباينت بين آن‌ها و جست‌وجو در مبادی و اصول و يا در اعمال و فروع آن‌ها که هر یک از ادیان آن‌ها را دارا هستند.

کلمه‌ی «بی‌طرفانه» در اين تعريف درخور توجه است، زيرا پژوهشی که در مراکز علمی جديد نظیر دانشگاه‌ها و فرهنگستان‌های آزاد جهان در فن «تاریخ ادیان» انجام می‌شود. با پژوهشی که در مدارس عالی مذهبی مدرسه‌ی واتیکان رم يا جامع الازهر مصر يا مدرسه ی هندويی بنارس و مدرسه‌های دينی ايران انجام می‌گيرد، متفاوت هستند.

آن‌چه در مدرسه‌ی هندوئيزم بنارس درس داده می‌شود و يا قصد معلمين و اساتيد مدرسه‌ی واتيکان و يا نزد مسلمانان در مدارس، جامع‌الازهر در قاهره و يا دارالعلوم ديوبند در هند و معاهد علمی عراق؛ همه‌ی مطالعات و تحقيقات به منظور اثبات برتری دين و آيين خود و ابطال عقايد و آيين و مذهب ديگر مردم جهان است، ولی در دانشکده‌های لائيک جهان با بی‌طرفی، تاريخ اديان مطالعه می‌شود تا بدانند هر يک از آن‌ها چگونه و در چه شرايط زيستی بشر پديد آمده و سیر تحول در آن‌ها و وجوه اختلاف و اشتراک آنان با يک‌ديگر چگونه بوده است؟

فايده‌ی تاريخ اديان

چون انديشه‌های باطنی و عاطفه‌های نفسانی نزد همه‌ی اقوام و ملل انسانی در سراسر تاريخ زندگی بشر در طول زمان و دوره‌های مختلف و در تمام مرحله‌های تمدن و فرهنگ به صورت و نوع خاص منطقه‌ای شکل گرفته و به وجود آمده است، از اين‌رو مطالعه و تحقيق در این زمينه و مذاهب مربوط به آنان، علاوه بر دست‌یابی به حقيقت امر، در فهم قواعد و درک نواميس ذهنی جامعه‌ی بشری، آگاهی به سير تکاملی و ارتقای فکری و تمدن انسان را نیز سبب می شود.

«تاریخ ادیان» به عنوان یک علم، تاريخ تمدن و اندیشگی بشری را از نظر جامعه‌شناسی و تاريخ تحولات اجتماعی و فرهنگی و جغرافيای انسانی و بالاخره از نظر فلسفه‌ی محض، مورد بررسی قرار داده و محل توجه دانشمندان علوم انسانی بوده است.

علم در جهان امروز می‌خواهد بر طبق اصول منظمی در مبدأ ادیان جهان بحث کند و نقاط تاریک آن را روشن سازد و سپس تحولات آن را بیان کند. تاریخ ادیان به سبک جدید، علم تازه‌ای است که یک قرن و نیم از عمر ان بیش‌تر نمی‌گذرد و هنوز سیر تکاملی آن در دانشگاه‌های جهان از مرحله‌ی نخستین فراتر نرفته است، ولی از آن‌جایی که توجه و اقبال دانشمندان و انسان‌شناسان به این علم شریف روز‌افزون است و دامنه‌ی پژوهش در این رشته، دائماٌ رو به ترقی و تزاید می‌رود، می‌توان گفت که عن‌قریب، این علم جوان توسعه و تکامل بسیار حاصل خواهد کرد و آتیه‌ی درخشانی خواهد داشت. از برکت این علم لطیف، روح انسانی از قیود اوهام و تعصّبات اعصار جاهلیّت که یادگار عهد خرافی دوره‌ی بدویّت حیات اوست، آزاد خواهد شد و به حقیقت دست خواهد یافت.

کتاب تاریخ ادیان علی‌اصغر حکمت را آخرین بار چاپ‌خانه‌ی ابن‌سینا، در سال ۱۳۴۱ به چاپ رسانید و دیگر چاپ مجدد نداشت. نشر پژواک کیوان افتخار دارد که دومین ناشری است که این اثر ارزشمند را پس‌از ۴۷ سال در سال ۱۳۸۸ به چاپ رسانیده و انتشار داده است.

علی‌اصغر حکمت

در ۱۲۷۱ شمسی در شیراز به دنیا آمد. تحصیلات علوم قدیم، مقدمات ادبیات فارسی و عربی را در مدرسه‌های علمیه و منصوریه‌ی شیراز فراگرفت. سپس در کالج آمریکایی به تحصیل ادامه داد. در سال ۱۳۰۹ خورشیدی برای تکمیل تحصیل به فرانسه عزیمت کرد و از دانشگاه سوربن پاریس در رشته‌ی ادبیات فارغ‌التحصیل شد. وی در سوم شهریور ۱۳۵۹ در تهران درگذشت و در آرامگاه خانوادگی خود در باغ طوطی شهر ری به خاک سپرده شد.

حکمت از سال ۱۲۹۹ تا ۱۳۴۴ خورشیدی در مناصب و مقام‌های بالای دولتی، چون وزیر فرهنگ، آموزش و پرورش فعلی کار کرده است. دانشگاه تهران از اولین مؤسسه‌های آموزشی کشور است که طرح آن در تاریخ هشتم تیرماه ۱۳۱۱ خورشیدی از سوی وی مطرح شد. ازجمله مناصب دیگر وی؛ عهده‌داری وزیر کشور، بهداری، دادگستری، و امور خارجه بوده‌است.

حکمت هیچ‌گاه از فعالیت‌های فرهنگی دور نشد و سال‌ها ریاست دانشگاه، رییس کمسیون ملی یونسکو در ایران و رییس هیأت نمایندگی ایران در کنفرانس عمومی یونسکو را به عهده داشت. وی از نخستین اعضای فرهنگستان ایران و بنیان‌گذار مجله‌ی تعلیم و تربیت بود.

از آثار فرهنگی علی‌اصغر حکمت:
تاریخ علم ادیان
سرزمین هند
ترجمه‌ی تاریخ جامع ادیان از جان. بی. ناس
ترجمه‌ی الواح بابل از E. chiera

 

می توانید به کتاب زیر مراجعه کنید:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *